Lezen en schrijven in uw bedrijf

Inzetten van de resultaten van de taal in taken test

- Bij de aanpak van laaggeletterdheid
Wat kan ik doen als veel taken op A-niveau problemen opleveren voor medewerkers?
Organiseer een alfabetiseringstraject of bedrijfsgerichte lees- en schrijfcursus.

Wat kan ik doen als leestaken problemen opleveren?
Kijk of de informatie die u schriftelijk aanbiedt ook mondeling kan worden gegeven.
Kijk eens kritisch naar de teksten in uw bedrijf. Zijn ze toegankelijk voor alle medewerkers? Met behulp van de volgende oplossingen kunt u ze toegankelijker maken:

Wat kan ik doen als schrijftaken problemen opleveren?
Standaardiseer formulieren
Kijk eens kritisch naar wat u voor eisen stelt aan schrijfproducten. Moet een schrijfproduct echt foutloos gemaakt kunnen worden, of is het voldoende als de boodschap goed overkomt?
Koppel laaggeletterden aan beter geletterde collega’s en geef ze samen de verantwoordelijkheid voor schrijfproducten. Stimuleer dat de laaggeletterde de kunst afkijkt en vragen stelt.

Wat kan ik doen als spreekvaardigheid ook problemen oplevert?
De taal in taken test geeft alleen inzicht in het taalniveau van lees- en schrijftaken en geeft dus geen beeld van spreekvaardigheidniveaus. Als spreekvaardigheid een probleem is, kan een taaltraining voor medewerkers (en leidinggevenden) uitkomst bieden.

Wat kan ik doen als zowel allochtonen als autochtonen problemen hebben met lezen en/of schrijven?
De taal in taken test geeft een beeld van de benodigde geletterdheid in functies waarin zowel autochtone en allochtone medewerkers werken. Wanneer de resultaten uit de taal in taken test worden gebruikt voor verbetering van de geletterdheid, moeten de resultaten voor functies waarin allochtonen werken wel met een ander oog bekeken worden. Zowel de mate van geletterdheid in een andere taal als de taalbeheersing van het Nederlands kunnen van invloed zijn op wat een medewerker kan lezen en schrijven.

Allochtoon en laaggeletterd in het Nederlands
Het kan zijn dat een allochtoon in het Nederlands lager geletterd is dan in zijn moedertaal. Het kan hier gaan om een volwassen taalleerder die door omstandigheden (bijvoorbeeld door oudere leeftijd of trauma) niet of niet goed heeft leren lezen en schrijven in het Nederlands, terwijl hij in zijn moedertaal wel kan lezen en schrijven. Het kan natuurlijk ook voorkomen dat een allochtoon zowel in zijn moedertaal als in het Nederlands laaggeletterd is.
Een ander aandachtspunt vormen allochtonen die heel goed Nederlands spreken (bijvoorbeeld Surinamers en Antillianen) omdat ze hier (grotendeels) zijn opgegroeid. Bij hen is het niet automatisch zo dat ze ook goed Nederlands kunnen lezen en schrijven.

Allochtoon en beperkt taalvaardig in het Nederlands
Bij allochtone medewerkers kan het ook zo zijn dat niet hun beperkte geletterdheid maar dat beperkte taalvaardigheid in het Nederlands storend is bij de uitvoering van hun functie. De oorzaak van het feit dat ze bepaalde teksten niet kunnen lezen en schrijven is in dit geval hun beperkte taalkennis van het Nederlands. Zo’n medewerker is niet gebaat bij een alfabetiseringstraject, maar bij een taaltraject waarbij gewerkt wordt aan vergroting van taalvaardigheid, woordenschat en taalkennis.

- Bij ontwikkelingen in het bedrijf
De resultaten kunnen worden gebruikt bij het uitzetten van beleid voor de toekomst, bijvoorbeeld bij automatisering of reorganisatie. Welke taken komen te vervallen en welke lees- en schrijftaken komen erbij. Wat heeft dit voor gevolgen voor het personeel?

- Bij het organiseren van een bedrijfsopleiding
Selecteer in de taal in taken test de taken die u relevant zijn bij de bedrijfsopleiding die u van plan bent te gaan organiseren. Gebruik de resultaten om met aanbieder van de opleiding mogelijke problemen met lezen en schrijven voor te zijn of aan te pakken.

- Bij het organiseren van een taalcursus
Met de resultaten van de taal in taken test kunt u met een aanbieder van een taalcursus bepalen welke taken aan bod moeten komen in een taalcursus. De aanbieder kan vervolgens in een intake de lees-, schrijf- en eventueel ook de spreekvaardigheid van potentië deelnemers bepalen en een voorstel doen voor inhoud en vorm van een taalcursus. Het onderscheid tussen taken die verband houden met de functie en taken die een medewerker moet kunnen uitvoeren om te kunnen functioneren als medewerker in het algemeen kan van belang zijn bij het bepalen van de inhoud van een taalcursus: welk type taken heeft prioriteit: de directe werkvloertaal, of ook de taal eromheen.

- Bij instroom van nieuwe medewerkers
Heeft de nieuwe medewerker zelf een beeld van zijn taalniveau, bijvoorbeeld op basis van een taalcursus of taaltoets, dan kunt u deze naast het resultaat van de taal in taken test leggen. Waarschijnlijk zegt de niveauaanduiding iets over de algemene taalniveau van de sollicitant, en zult u in het sollicitatiegesprek ook door moeten vragen naar hoe de sollicitant denkt de lees- en schrijftaken van zijn werk te kunnen uitvoeren.
De lees- en schrijfvaardigheid van een sollicitant zonder beeld van zijn taalniveau kunt u bijvoorbeeld in beeld krijgen hem door een lees- en schrijftaak van het werk te geven en het resultaat te bespreken.

- Bij doorstroom van zittende medewerkers
Het resultaat van de taal in taken test kunt u gebruiken om met een medewerker die voor doorstroom naar een andere functie in aanmerking komt de mogelijke tekortkomingen te bespreken. Bespreek aan de hand van de lijst met lees- en schrijftaken in de nieuwe functie of de medewerker ook problemen voorziet. Daarna kunt u (samen) een plan maken voor aanpak van het probleem, bijvoorbeeld door interne of externe scholing.

- Ter voorbereiding op het houden van functionerings-gesprekken
Met de taal in taken test hebt u in kaart gebracht wat de lees- en schrijftaken voor medewerkers met een bepaalde functie zijn. Voor medewerker en leidinggevende kan de lijst met taken een hulpmiddel zijn bij het bespreken van mogelijke lacunes op het gebied van lezen en schrijven.